Gẹ́gẹ́ bí òbí, ǹjẹ́ o ti ṣe kàyéfì rí bí o ṣe lè ní ipa rere lórí ìlera ọpọlọ ọmọ rẹ àti ìtara rẹ̀ láti kẹ́kọ̀ọ́? A mọ̀ pé àwọn ọjọ́ kan wà tí ọmọ rẹ lè má ṣe gba ìmọ̀ràn rẹ, ká má tilẹ̀ sọ pé kí ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ kan.
Ìpàdé ìkọ́ni. Ní ọjọ́ Ìlera Ọpọlọ yìí, a fẹ́ pín àwọn ọgbọ́n márùn-ún láti ran ọmọ rẹ lọ́wọ́ láti rí ìṣírí láti kópa nínú àwọn ìpàdé ìkọ́ni lórí ayélujára, èyí tí yóò mú kí ó ní ìmọ̀lára ìfọkànsí àti ìfaramọ́ nínú iṣẹ́ ilé ìwé wọn, àti nígbẹ̀yìn gbẹ́yín, yóò mú kí ìlera ọpọlọ rẹ̀ sunwọ̀n síi.
Báwo lo ṣe lè ran ọmọ rẹ lọ́wọ́ láti rí ìṣírí? Kí ni ìṣírí ẹ̀kọ́ gan-an?
Kí a tó bẹ̀rẹ̀ sí í lóye àwọn ìmọ̀ràn náà, ó ṣe pàtàkì láti mọ bí ìsúnniṣe ṣe ń darí ẹ̀kọ́ àti ìlera ọpọlọ. Àwọn ọmọdé bẹ̀rẹ̀ sí í kọ́ ìpìlẹ̀ ètò ọpọlọ wọn láti ìgbà kékeré. Nígbà tí wọ́n bá ní ayọ̀ tàbí ìtẹ́lọ́rùn láti inú ìgbòkègbodò kan, ọpọlọ wọn ń tú serotonin jáde, ó ń fún ìwà yẹn lágbára sí i, ó sì ń fún wọn níṣìírí láti tún un ṣe. Èyí ń ṣẹ̀dá àwọn ipa ọ̀nà ọpọlọ tí ó so àwọn ìwà kan pọ̀ mọ́ àwọn ìrírí rere. Ìlànà yìí ṣe pàtàkì sí mímú ìsúnniṣe inú dàgbà, ìtara tí ó pẹ́ jù fún ẹ̀kọ́ àti ìlera ìmọ̀lára.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìtara ọmọ kan ní ìpìlẹ̀ tó dára jùlọ láti inú àwọn ohun tó wà nínú ọkàn, àwọn òbí ló ń kó ipa pàtàkì nínú títọ́nisọ́nà àti ṣíṣe àtúnṣe ìfẹ́ inú yìí. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé èrè tàbí ìfúnpá láti òde lè mú kí àwọn àbájáde ìgbà kúkúrú wá, ìtara tó pẹ́ títí wá láti inú òye àti ìsopọ̀ ọmọ pẹ̀lú àwọn ìrírí tirẹ̀. Àwọn òbí lè ṣètìlẹ́yìn fún èyí nípa ṣíṣẹ̀dá àyíká tó ń mú kí ìfẹ́ ọkàn pọ̀ sí i àti fífúnni ní ìdáhùn rere tó ń fún ìrònú ara ẹni níṣìírí. Nípa ṣíṣe bẹ́ẹ̀, àwọn òbí ń ran àwọn ọmọ wọn lọ́wọ́ láti mọ àwọn ìwà tó yẹ kí wọ́n máa ṣe, wọ́n ń kọ́ ètò ìṣírí tó ń mú ara ẹni ṣiṣẹ́ tó sì lè fara dà á.
Awọn ọgbọn 5 lati Wa Iṣiri
Ní báyìí tí a ti ní àwòrán tó dára jù nípa bí ìṣírí ṣe ń ṣiṣẹ́, àwọn àmọ̀ràn márùn-ún nìyí tí ó lè ràn ọ́ lọ́wọ́, gẹ́gẹ́ bí òbí, láti ran ọmọ rẹ lọ́wọ́ láti rí ìṣírí ẹ̀kọ́ nínú àwọn àkókò ìdánilẹ́kọ̀ọ́ lórí ayélujára:
1. Fi Àkókò Ọ̀fẹ́ kún un láti tún gba agbára kí ó tó di àkókò ìkẹ́kọ̀ọ́ lórí ayélujára.
Àwọn ọmọdé nílò láti ní àkókò ìsinmi láàárín ilé ìwé àti lẹ́yìn ilé ìwé. Ṣíṣe àwọn ìgbòkègbodò ojoojúmọ́, ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀, àti oṣooṣù lè fún àwọn ọmọdé ní ìmọ̀lára ààbò, ìdúróṣinṣin, àti ìgbẹ́kẹ̀lé. Àkókò ọ̀fẹ́ àti eré ṣe pàtàkì fún àwọn ọmọdé láti sinmi kí wọ́n sì dúró ní ìrọ̀rùn fún àwọn ìgbòkègbodò ẹ̀kọ́, bíi àwọn ìgbòkègbodò ìkọ́ni aládàáni lórí ayélujára.
2. Ṣe ayẹyẹ Ìlọsíwájú láti kọ́ ìwúrí ẹ̀kọ́ tó pẹ́ títí
Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ, àwọn ohun tó wà nínú ara wọn ló ń kó ipa pàtàkì nínú ìsúnniṣe àti ẹ̀kọ́ ju àwọn ohun tó wà níta lọ. Nítorí náà, dípò kí o san ẹ̀san fún ọmọ rẹ fún fífi ìwà rere hàn nígbà ìkọ́ni, san ẹ̀san fún ìṣe rere tó yàtọ̀ tí wọ́n ṣe láti jẹ́ kí ìkọ́ni náà yọrí sí rere. Fún àpẹẹrẹ, tí wọ́n bá ń wọlé ní àkókò déédéé láìsí àwọn ìránnilétí, o lè fi ohun tó dùn mọ́ni fún ìwà rere yìí lẹ́yìn ìkọ́ni wọn! Bí àkókò ti ń lọ, ọmọ rẹ yóò tún ṣe àwọn ìwà rere wọ̀nyí.
3. Ṣẹ̀dá Ààyè Tó Rọrùn fún Ìkẹ́kọ̀ọ́ fún Àwọn Ìpàdé Ìkọ́ni Àdáni
Ó ṣe pàtàkì kí agbègbè ìkọ́ni lórí ayélujára jẹ́ èyí tí kò ní ariwo àti pé kí ó jókòó ní ìrọ̀rùn. Ọmọ rẹ kò gbọdọ̀ dùbúlẹ̀ lórí ibùsùn rẹ̀ nígbà ìkọ́ni, nítorí èyí lè mú kí ó sùn kí ó sì dín ìtara ẹ̀kọ́ kù. Bákan náà, ronú nípa bí ẹ̀rọ tí wọ́n ń lò fún ìkọ́ni lórí ayélujára ṣe tóbi tó. Ìbòjú tó tóbi yóò mú kí ìkọ̀wé tàbí fífàwòrán rọrùn fún ọmọ. Tí ohùn ẹ̀rọ náà bá kéré, o lè pèsè agbekọri láti ran ọmọ rẹ lọ́wọ́ láti máa fetísílẹ̀ àti láti ní ìtara ní gbogbo ìgbà ìkọ́ni náà.
4. Gbé àwọn góńgó tó ṣe kedere kalẹ̀ láti jẹ́ kí àwọn ìpàdé ìkọ́ni lórí ayélujára jẹ́ èyí tó gbayì.
Bá ọmọ rẹ sọ̀rọ̀ kí o sì béèrè lọ́wọ́ wọn láti jẹ́ kí àkókò ìkẹ́kọ̀ọ́ náà dùn mọ́ni kí ó sì dùn mọ́ni. Fífetí sí ọmọ rẹ yóò ràn wọ́n lọ́wọ́ láti nímọ̀lára pé wọ́n kópa nínú rẹ̀, kí wọ́n ní ìmọ̀lára pé àwọn ni wọ́n, kí wọ́n sì mú kí ìtara wọn fún ẹ̀kọ́ lórí ayélujára pọ̀ sí i. Èrò kan ni láti ṣẹ̀dá ìgbìmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ àti àwòrán ìṣírí tí ó hàn gbangba nígbà tí wọ́n bá ń kọ́ni lórí ayélujára; kí ọmọ rẹ lè tọ́ka sí i nígbàkúgbà tí wọ́n bá nílò ìṣírí ẹ̀kọ́ sí i. Yóò tún dára jù tí o bá sọ ọ́ di iṣẹ́ akanṣe kan tí o sì dá a pẹ̀lú ọmọ rẹ!
5. Beere Awọn Ibeere Ki o si Fetisi si Mu iriri Ẹkọ Ọmọ Rẹ pọ si
Ìbánisọ̀rọ̀ kó ipa pàtàkì nínú ìdàgbàsókè ọmọ, ìṣírí, àti ìlànà ẹ̀kọ́. Kìkì bíbéèrè pé, “Báwo ni àkókò ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ ṣe lọ?” yóò mú kí ọmọ rẹ nímọ̀lára pé a mọrírì rẹ̀. Bíbéèrè ìbéèrè yóò tún ràn ọ́ lọ́wọ́ láti lóye bí ẹ̀kọ́ náà ṣe ń lọ sí àti bí o ṣe lè ṣètìlẹ́yìn fún ọmọ rẹ dáadáa. Ní àfikún, dípò ṣíṣe àbá nípa ìwà ọmọ rẹ tàbí ìlọsíwájú rẹ̀ nínú àwọn àkókò ìkẹ́kọ̀ọ́ lórí ayélujára, rí i dájú pé o bá wọn sọ̀rọ̀ kí o tó ṣe àwọn àyípadà pàtàkì.
Gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ tí ó ní ìrírí nínú kíkọ́ni lórí ayélujára, a ní ìgbẹ́kẹ̀lé pé títẹ̀lé àwọn ọgbọ́n márùn-ún wọ̀nyí lè ran ọmọ rẹ lọ́wọ́ láti rí ìwúrí ẹ̀kọ́ fún àwọn àkókò kíkọ́ni lórí ayélujára, kí ó sì ní ìmọ̀lára jíjinlẹ̀ ti àlàáfíà àti ayọ̀ ní gbogbogbòò. Ní àfikún, gẹ́gẹ́ bí òbí, àwọn ọgbọ́n wọ̀nyí o lè gbà ara rẹ lọ́wọ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjákulẹ̀ kí o sì ràn ọ́ lọ́wọ́ láti gbádùn ìbáṣepọ̀ tó dára pẹ̀lú ọmọ rẹ!
To jo:
Ile-iṣẹ Yunifasiti Harvard lori Ọmọ ti n dagba. (2021). Lílóye iwuri: Kíkọ́ eto ọpọlọ ti o ṣe atilẹyin fun ẹkọ, ilera, ati ikopa agbegbe . Ile-ẹkọ giga Harvard. https://developingchild.harvard.edu/resources/understanding-motivation-building-the-brain-architecture-that-supports-learning-health-and-community-participation/
- Maria Sara Arias ló kọ ọ́, Onímọ̀ nípa Ẹ̀kọ́ àti Ìtọ́ni Lédè Méjì ní Bilingual Bridges
